Hợp đồng bắt buộc công chứng có hiệu lực từ khi nào?

Trong thực tiễn giao dịch dân sự, rất nhiều tranh chấp phát sinh xoay quanh câu hỏi hợp đồng có hiệu lực từ thời điểm nào, đặc biệt đối với các hợp đồng bắt buộc công chứng như chuyển nhượng quyền sử dụng đất, mua bán nhà ở, tặng cho bất động sản, thế chấp tài sản. Việc các bên ký kết hợp đồng nhưng chưa thực hiện công chứng hoặc công chứng sau một khoảng thời gian dài dễ dẫn đến hiểu sai về hiệu lực pháp lý, quyền và nghĩa vụ phát sinh. Bài viết này phân tích chuyên sâu các quy định pháp luật hiện hành về thời điểm hợp đồng có hiệu lực trong trường hợp hợp đồng bắt buộc công chứng, qua đó làm rõ giá trị pháp lý và rủi ro liên quan.

>>> Xem thêm: Nếu bạn muốn đảm bảo hồ sơ đúng chuẩn pháp luật, hãy xem dịch vụ công chứng này ngay.

1. Khái niệm hợp đồng bắt buộc công chứng theo pháp luật

1.1. Hợp đồng bắt buộc công chứng là gì

Hợp đồng bắt buộc công chứng là hợp đồng mà pháp luật quy định hình thức công chứng là điều kiện bắt buộc để hợp đồng có hiệu lực. Việc công chứng trong trường hợp này không chỉ nhằm xác nhận chữ ký hay ý chí của các bên mà là điều kiện pháp lý để giao dịch được Nhà nước thừa nhận.

Các loại hợp đồng phổ biến bắt buộc công chứng bao gồm:

• Hợp đồng chuyển nhượng, tặng cho, thế chấp quyền sử dụng đất

• Hợp đồng mua bán, tặng cho nhà ở

• Hợp đồng ủy quyền liên quan đến bất động sản trong một số trường hợp

1.2. Căn cứ pháp lý xác định hợp đồng bắt buộc công chứng

Điều 119 Bộ luật Dân sự 2015 quy định giao dịch dân sự phải được thể hiện bằng văn bản có công chứng trong trường hợp luật có quy định. Điều 167 Luật Đất đai 2013 tiếp tục khẳng định các hợp đồng liên quan đến quyền sử dụng đất phải được công chứng hoặc chứng thực, trừ một số trường hợp đặc biệt theo luật định.

2. Hiệu lực hợp đồng công chứng theo quy định chung

2.1. Nguyên tắc chung về hiệu lực hợp đồng

Theo Điều 401 Bộ luật Dân sự 2015, hợp đồng được giao kết hợp pháp có hiệu lực từ thời điểm giao kết, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác hoặc pháp luật có quy định khác.

Tuy nhiên, quy định này chỉ áp dụng đối với các hợp đồng không bị ràng buộc bởi điều kiện về hình thức.

2.2. Ngoại lệ đối với hợp đồng bắt buộc công chứng

Đối với hợp đồng bắt buộc công chứng, điều kiện về hình thức là điều kiện có hiệu lực. Do đó, dù các bên đã ký kết hợp đồng, thậm chí đã thực hiện một phần nghĩa vụ, nhưng nếu chưa công chứng thì hợp đồng vẫn chưa có hiệu lực pháp luật đầy đủ.

>>> Xem thêm: Bạn đang tìm một địa chỉ hỗ trợ sang tên nhà đất nhanh và đúng luật? Dịch vụ làm sổ hồng chính là gợi ý đáng cân nhắc.

3. Hiệu lực hợp đồng công chứng trong trường hợp bắt buộc công chứng

3.1. Thời điểm công chứng là thời điểm hợp đồng có hiệu lực

Theo Điều 32 Luật Công chứng 2014, văn bản công chứng có hiệu lực kể từ ngày được công chứng viên ký và đóng dấu của tổ chức hành nghề công chứng.

Kết hợp với Điều 117 Bộ luật Dân sự 2015 về điều kiện có hiệu lực của giao dịch dân sự, có thể khẳng định rằng đối với hợp đồng bắt buộc công chứng, thời điểm công chứng chính là thời điểm hợp đồng có hiệu lực pháp luật.

3.2. Phân biệt thời điểm ký hợp đồng và thời điểm hợp đồng có hiệu lực

Trong thực tiễn, các bên thường ký hợp đồng trước, sau đó mới tiến hành công chứng. Việc ký hợp đồng trước chỉ thể hiện ý chí ban đầu, chưa làm phát sinh hiệu lực pháp lý nếu pháp luật yêu cầu công chứng.

Chỉ khi hợp đồng được công chứng hợp lệ thì:

• Hợp đồng mới ràng buộc quyền và nghĩa vụ pháp lý

• Các bên mới có quyền yêu cầu thực hiện nghĩa vụ

• Căn cứ xử lý vi phạm hợp đồng mới được xác lập

4. Hệ quả pháp lý về hiệu lực hợp đồng công chứng khi chưa được công chứng

4.1. Hợp đồng chưa có hiệu lực pháp luật

Theo Điều 129 Bộ luật Dân sự 2015, giao dịch dân sự vi phạm quy định về hình thức thì vô hiệu, trừ trường hợp đã được thực hiện ít nhất hai phần ba nghĩa vụ và được Tòa án công nhận theo yêu cầu của một bên.

Như vậy, hợp đồng bắt buộc công chứng nhưng chưa công chứng có nguy cơ bị tuyên vô hiệu nếu phát sinh tranh chấp.

4.2. Quyền và nghĩa vụ chưa được xác lập đầy đủ

Khi hợp đồng chưa được công chứng:

• Quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng tài sản chưa được chuyển giao hợp pháp

• Nghĩa vụ thanh toán, bàn giao tài sản chưa phát sinh đầy đủ theo chế định hợp đồng

• Rủi ro pháp lý thuộc về các bên tham gia giao dịch

>>> Xem thêm: Tiện ích cho người bận rộn – Văn phòng công chứng thứ 7 chủ nhật phục vụ xuyên cuối tuần.

5. Ví dụ minh họa thực tế về hiệu lực hợp đồng công chứng

Ông A và bà B ký hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất vào ngày 10/4/2022 và bà B đã giao đủ tiền. Do vướng thủ tục pháp lý, hợp đồng đến ngày 05/5/2022 mới được công chứng.

Sau khi nhận tiền, ông A thay đổi ý định và không bàn giao đất, cho rằng hợp đồng chưa có hiệu lực tại thời điểm giao tiền.

Tòa án xác định:

• Hợp đồng chỉ có hiệu lực từ ngày 05/5/2022 là thời điểm công chứng theo Điều 32 Luật Công chứng 2014

• Việc giao tiền trước thời điểm công chứng không làm phát sinh hiệu lực HĐ

• Kể từ thời điểm công chứng, ông A có nghĩa vụ bàn giao đất và thực hiện các thủ tục sang tên

Từ đó, Tòa án buộc ông A tiếp tục thực hiện hợp đồng và bồi thường thiệt hại do chậm thực hiện nghĩa vụ.

6. Kết luận

Theo pháp luật hiện hành, đối với hợp đồng bắt buộc công chứng, thời điểm hợp đồng có hiệu lực được xác định là thời điểm công chứng, không phải thời điểm các bên ký kết hay giao nhận tiền. Việc hiểu đúng quy định này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc xác định quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm pháp lý của các bên, đồng thời giúp phòng ngừa rủi ro và hạn chế tranh chấp trong các giao dịch dân sự có giá trị lớn.

Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay với Văn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!

Các bài viết liên quan:

>>> Đặt cọc mua bán nhà đất nhưng bên bán ủy quyền trái quy định.

>>> Người dân có được thỏa thuận phí công chứng với văn phòng công chứng không?

>>> Thủ tục công chứng ủy quyền: Trình tự thực hiện và yêu cầu pháp lý bắt buộc.

>>> Mẫu đơn từ chối tài sản vợ chồng và giá trị pháp lý áp dụng.

>>> Điều kiện để được công chứng ngoài trụ sở theo quy định

VĂN PHÒNG CÔNG CHỨNG NGUYỄN HUỆ

Miễn phí dịch vụ công chứng tại nhà

1. Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
2. Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.

Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.

• Địa chỉ: 165 Giảng Võ, phường Cát Linh, quận Đống Đa, Hà Nội
• Hotline: 0966.22.7979
• Email: ccnguyenhue165@gmail.com