Đối tượng giao dịch trái luật: Văn bản công chứng có bị hủy?

Trong nhiều giao dịch dân sự, đặc biệt là mua bán nhà đất, chuyển nhượng tài sản, các bên thường tin rằng chỉ cần hợp đồng được công chứng thì giao dịch chắc chắn hợp pháp. Tuy nhiên, trên thực tế, không ít trường hợp văn bản công chứng vẫn bị Tòa án tuyên vô hiệu do đối tượng giao dịch không hợp pháp. Khi đối tượng của giao dịch vi phạm điều cấm của pháp luật hoặc không đủ điều kiện giao dịch, việc công chứng không thể “hợp pháp hóa” giao dịch đó. Vì vậy, việc hiểu rõ căn cứ hủy văn bản công chứng do đối tượng giao dịch không hợp pháp là hết sức cần thiết để phòng ngừa và xử lý rủi ro pháp lý.

>>> Xem thêm: Danh sách địa chỉ văn phòng công chứng đáng tin cậy tại Hà Nội

1. Đối tượng giao dịch là gì?

Trong giao dịch dân sự, đối tượng giao dịch là tài sản, công việc hoặc quyền tài sản mà các bên thỏa thuận nhằm xác lập, thay đổi hoặc chấm dứt quyền, nghĩa vụ dân sự.

Đối tượng giao dịch có thể là:

• Quyền sử dụng đất, nhà ở;

• Tài sản hữu hình (xe, máy móc, tiền);

• Quyền tài sản (quyền đòi nợ, quyền khai thác);

• Công việc phải thực hiện hoặc không được thực hiện.

2. Thế nào là đối tượng giao dịch không hợp pháp

Đối tượng giao dịch không hợp pháp là đối tượng:

• Vi phạm điều cấm của pháp luật;

• Trái đạo đức xã hội;

• Không đủ điều kiện để tham gia giao dịch theo quy định pháp luật;

• Không được phép mua bán, chuyển nhượng tại thời điểm giao kết.

Theo Điều 117 Bộ luật Dân sự 2015, một giao dịch chỉ có hiệu lực khi mục đích và nội dung không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội. Khi đối tượng giao dịch không hợp pháp, giao dịch đó đương nhiên có nguy cơ bị tuyên vô hiệu.

>>> Xem thêm: Dịch vụ làm sổ đỏ trọn gói, đảm bảo đúng quy định pháp luật

3. Căn cứ pháp luật hủy văn bản công chứng do đối tượng giao dịch không hợp pháp

3.1. Giao dịch dân sự vô hiệu do vi phạm điều cấm của luật

Theo Điều 123 Bộ luật Dân sự 2015, giao dịch dân sự có mục đích, nội dung vi phạm điều cấm của luật thì vô hiệu.

Điều cấm của luật được hiểu là những quy định không cho phép chủ thể thực hiện hành vi nhất định, ví dụ:

• Mua bán đất không đủ điều kiện chuyển nhượng;

• Chuyển nhượng tài sản không thuộc quyền sở hữu;

• Giao dịch tài sản đang bị kê biên, tranh chấp.

3.2. Văn bản công chứng không làm hợp pháp hóa đối tượng giao dịch trái luật

Theo Luật Công chứng, công chứng viên chỉ chứng nhận hình thức và ý chí thể hiện của các bên tại thời điểm ký, không làm phát sinh tính hợp pháp cho đối tượng giao dịch trái pháp luật.

Do đó, khi đối tượng giao dịch không hợp pháp, Tòa án có quyền hủy văn bản công chứng dù việc công chứng đã được thực hiện đúng trình tự.

4. Các trường hợp phổ biến đối tượng giao dịch không hợp pháp trong thực tiễn

Một số trường hợp thường gặp dẫn đến hủy văn bản công chứng:

• Chuyển nhượng quyền sử dụng đất khi đất chưa có Giấy chứng nhận;

• Mua bán nhà ở xây dựng trái phép;

• Giao dịch tài sản đang bị kê biên thi hành án;

• Chuyển nhượng đất thuộc quỹ đất công, đất không được phép chuyển nhượng;

• Mua bán tài sản không thuộc quyền sở hữu của bên chuyển nhượng.

5. Ai có quyền yêu cầu hủy văn bản công chứng trong trường hợp này

Các chủ thể sau có quyền yêu cầu Tòa án tuyên hủy văn bản công chứng:

• Người tham gia giao dịch;

• Người có quyền, nghĩa vụ liên quan bị ảnh hưởng;

• Đồng sở hữu tài sản;

• Người thừa kế hợp pháp;

• Công chứng viên hoặc tổ chức hành nghề công chứng;

• Cơ quan nhà nước có thẩm quyền.

6. Hậu quả pháp lý khi hủy văn bản công chứng do đối tượng giao dịch không hợp pháp

Theo Điều 131 Bộ luật Dân sự 2015, khi giao dịch vô hiệu:

• Văn bản công chứng không làm phát sinh quyền, nghĩa vụ pháp lý;

• Các bên hoàn trả cho nhau những gì đã nhận;

• Nếu không thể hoàn trả bằng hiện vật thì hoàn trả bằng tiền;

• Bên có lỗi gây thiệt hại phải bồi thường.

Đối với giao dịch nhà đất, Tòa án có thể tuyên:

• Hủy việc đăng ký biến động;

• Khôi phục tình trạng pháp lý ban đầu của tài sản.

>>> Xem thêm: Dịch vụ công chứng hỗ trợ gì trong các thủ tục pháp lý?

7. Ví dụ thực tế về hủy văn bản công chứng do đối tượng giao dịch không hợp pháp

Ông A ký hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất cho bà B tại văn phòng công chứng. Tuy nhiên, tại thời điểm ký hợp đồng, thửa đất này đang bị kê biên để bảo đảm thi hành án.

Sau khi phát hiện, cơ quan thi hành án và bà B khởi kiện yêu cầu Tòa án tuyên hủy văn bản công chứng do đối tượng giao dịch không hợp pháp. Tòa án xác định quyền sử dụng đất đang bị kê biên là đối tượng không được phép giao dịch, tuyên hợp đồng vô hiệu, hủy văn bản công chứng và buộc các bên hoàn trả cho nhau những gì đã nhận.

8. Lưu ý quan trọng để tránh rủi ro

• Luôn kiểm tra điều kiện pháp lý của đối tượng giao dịch trước khi công chứng;

• Không chỉ dựa vào việc “đã có công chứng” để đánh giá tính hợp pháp;

• Yêu cầu tra cứu thông tin kê biên, tranh chấp, hạn chế giao dịch;

• Tham vấn ý kiến pháp lý trong các giao dịch giá trị lớn.

>>> Xem thêm: Thủ tục đăng ký kết hôn tại UBND thực hiện như thế nào?

Kết luận

Đây là căn cứ trực tiếp và phổ biến dẫn đến việc hủy văn bản công chứng trong thực tiễn xét xử. Công chứng không thể hợp pháp hóa một giao dịch trái luật. Do đó, việc nhận diện đúng đối tượng giao dịch, hiểu rõ căn cứ pháp luật và hậu quả pháp lý là yếu tố then chốt để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các bên khi tham gia giao dịch dân sự.

Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay với Văn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!

Các bài viết liên quan:

>>> Văn phòng công chứng Hà Nội hướng dẫn thủ tục công chứng hợp đồng hợp tác kinh doanh

>>> Thừa kế là gì? Có những trường hợp thừa kế nào?

>>> Công chứng văn bản thừa kế cần bao nhiêu người đồng thừa kế ký tên?

>>> Thẩm quyền hủy văn bản công chứng: Công chứng hay Tòa án?

VĂN PHÒNG CÔNG CHỨNG NGUYỄN HUỆ

Miễn phí dịch vụ công chứng tại nhà

1. Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
2. Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.

Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.

• Địa chỉ: 165 Giảng Võ, phường Ô Chợ Dừa, Hà Nội
• Đường dây nóng: 0966.22.7979
• Email: ccnguyenhue165@gmail.com