Văn bản công chứng lập sai: Có bị thu hồi hay hủy bỏ?

Trong thực tiễn, không ít trường hợp văn bản công chứng được lập không đúng quy định pháp luật do sai sót của công chứng viên hoặc do các bên cung cấp thông tin không trung thực. Điều này đặt ra câu hỏi quan trọng: văn bản công chứng lập trái quy định có bị thu hồi không, hay chỉ có thể bị Tòa án tuyên vô hiệu? Việc hiểu đúng bản chất pháp lý của thu hồi văn bản công chứng giúp người dân tránh nhầm lẫn, đồng thời bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình khi xảy ra tranh chấp.

>>> Xem thêm: Danh sách địa chỉ văn phòng công chứng đáng tin cậy tại Hà Nội

1. Thế nào là văn bản công chứng lập trái quy định

Văn bản công chứng lập trái quy định là văn bản được công chứng nhưng vi phạm quy định của Luật Công chứng hoặc pháp luật liên quan, chẳng hạn như:

• Công chứng khi hồ sơ không đầy đủ, không hợp lệ;

• Công chứng sai thẩm quyền;

• Không kiểm tra năng lực hành vi dân sự của người yêu cầu công chứng;

• Công chứng hợp đồng có nội dung vi phạm điều cấm của luật;

• Không tuân thủ trình tự, thủ tục công chứng theo luật định.

Những sai phạm này có thể dẫn đến việc văn bản công chứng không có giá trị pháp lý hoặc bị xử lý theo các cơ chế khác nhau.

2. Pháp luật hiện hành có quy định thu hồi văn bản công chứng hay không

2.1. Không tồn tại thủ tục “thu hồi văn bản công chứng” theo nghĩa hành chính

Theo Luật Công chứng 2014, hiện không có quy định nào cho phép cơ quan nhà nước hoặc tổ chức hành nghề công chứng đơn phương thu hồi văn bản công chứng đã được lập và ký hợp pháp về mặt hình thức.

Văn bản công chứng sau khi được ký, đóng dấu và vào sổ công chứng thì:

• Có giá trị chứng cứ;

• Có hiệu lực thi hành đối với các bên liên quan.

2.2. Văn bản công chứng chỉ có thể bị vô hiệu hoặc bị hủy theo phán quyết của Tòa án

Theo Điều 51 Luật Công chứng 2014, khi có căn cứ cho rằng văn bản công chứng được lập trái pháp luật, các chủ thể có quyền khởi kiện yêu cầu Tòa án tuyên bố văn bản công chứng vô hiệu.

Như vậy, về mặt pháp lý:

• Không có cơ chế thu hồi văn bản công chứng;

• Chỉ có cơ chế Tòa án tuyên vô hiệu hoặc hủy văn bản công chứng.

>>> Xem thêm: Dịch vụ làm sổ đỏ trọn gói, đảm bảo đúng quy định pháp luật

3. Phân biệt thu hồi văn bản công chứng và hủy văn bản công chứng

Việc dùng thuật ngữ “thu hồi văn bản công chứng” trong thực tế thường là cách gọi không chính xác, dễ gây hiểu nhầm.

4. Trường hợp nào văn bản công chứng lập trái quy định có thể bị hủy

Văn bản công chứng có thể bị Tòa án tuyên hủy trong các trường hợp phổ biến sau:

• Giao dịch vô hiệu do vi phạm điều cấm của luật;

• Chủ thể tham gia giao dịch không có năng lực hành vi dân sự;

• Đối tượng giao dịch không hợp pháp;

• Người ký hợp đồng không đúng thẩm quyền;

• Bị lừa dối, cưỡng ép khi ký kết;

• Công chứng viên vi phạm nghiêm trọng trình tự, thủ tục công chứng.

Trong các trường hợp này, dù văn bản đã được công chứng, Tòa án vẫn có quyền tuyên vô hiệu.

5. Trách nhiệm của công chứng viên khi lập văn bản công chứng trái quy định

Theo Luật Công chứng 2014, công chứng viên có thể phải chịu:

• Trách nhiệm kỷ luật;

• Trách nhiệm bồi thường thiệt hại;

• Trách nhiệm hành chính;

• Trường hợp nghiêm trọng, có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

6. Hậu quả pháp lý khi văn bản công chứng bị tuyên vô hiệu

Theo Điều 131 Bộ luật Dân sự 2015, khi văn bản công chứng bị tuyên vô hiệu:

• Không làm phát sinh quyền, nghĩa vụ dân sự;

• Các bên hoàn trả cho nhau những gì đã nhận;

• Bên có lỗi phải bồi thường thiệt hại;

• Các giao dịch đăng ký dựa trên văn bản công chứng đó có thể bị hủy bỏ.

>>> Xem thêm: Dịch vụ công chứng hỗ trợ gì trong các thủ tục pháp lý?

7. Ví dụ thực tiễn

Một văn phòng công chứng chứng nhận hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất khi người ký hợp đồng là người đại diện nhưng không có giấy ủy quyền hợp pháp. Sau đó, bên bị thiệt hại khởi kiện yêu cầu thu hồi văn bản công chứng.

Tòa án xác định pháp luật không quy định thu hồi văn bản công chứng, mà chỉ xem xét tính hợp pháp của giao dịch. Kết quả, Tòa tuyên văn bản công chứng vô hiệu, buộc các bên hoàn trả cho nhau những gì đã nhận và xem xét trách nhiệm của công chứng viên theo quy định.

8. Lưu ý quan trọng cho người dân về việc thu hồi văn bản công chứng

• Không nhầm lẫn giữa “thu hồi” và “hủy” văn bản công chứng;

• Khi phát hiện văn bản công chứng lập trái quy định, cần khởi kiện ra Tòa án, không yêu cầu cơ quan hành chính thu hồi;

• Thu thập đầy đủ chứng cứ về sai phạm trong quá trình công chứng;

• Nên tham vấn luật sư trong các giao dịch có giá trị lớn.

>>> Xem thêm: Công chứng hợp đồng tặng cho tài sản được thực hiện như thế nào?

Kết luận

Pháp luật hiện hành không quy định cơ chế thu hồi văn bản công chứng theo thủ tục hành chính. Khi văn bản công chứng được lập trái quy định, biện pháp pháp lý duy nhất để làm mất hiệu lực của văn bản là yêu cầu Tòa án tuyên vô hiệu hoặc hủy văn bản công chứng. Việc hiểu đúng bản chất giúp tránh sai lầm trong cách bảo vệ quyền lợi và lựa chọn đúng con đường pháp lý.

Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay với Văn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!

Các bài viết liên quan:

>>> Dịch vụ dịch thuật lấy ngay sau 15 phút

>>> Văn phòng công chứng Hà Nội hướng dẫn thủ tục công chứng hợp đồng hợp tác kinh doanh

>>> Thủ tục công chứng mua bán xe thông dụng năm 2025

>>> Đối tượng giao dịch trái luật: Văn bản công chứng có bị hủy?

VĂN PHÒNG CÔNG CHỨNG NGUYỄN HUỆ

Miễn phí dịch vụ công chứng tại nhà

1. Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
2. Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.

Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.

• Địa chỉ: 165 Giảng Võ, phường Ô Chợ Dừa, Hà Nội
• Đường dây nóng: 0966.22.7979
• Email: ccnguyenhue165@gmail.com