Hủy di chúc đã công chứng: Khi nào được pháp luật chấp nhận?

Di chúc công chứng thường được xem là hình thức di chúc có giá trị pháp lý cao, giúp hạn chế tranh chấp thừa kế. Tuy nhiên, trên thực tế vẫn phát sinh nhiều vụ việc yêu cầu hủy di chúc công chứng do vi phạm điều kiện về chủ thể, ý chí hoặc nội dung di chúc. Vậy trong những trường hợp nào di chúc đã được công chứng vẫn có thể bị hủy? Căn cứ pháp lý nào để Tòa án xem xét tuyên vô hiệu di chúc công chứng? Đây là những vấn đề cần được làm rõ.

>>> Xem thêm: Top 10 văn phòng công chứng hỗ trợ dịch vụ pháp lý uy tín cho khách hàng

1. Di chúc công chứng và giá trị pháp lý theo quy định pháp luật

Theo Bộ luật Dân sự 2015, di chúc là sự thể hiện ý chí của cá nhân nhằm chuyển tài sản của mình cho người khác sau khi chết. Di chúc công chứng là di chúc được lập tại tổ chức hành nghề công chứng và được công chứng viên chứng nhận.

Di chúc công chứng có các đặc điểm:

• Được lập theo trình tự, thủ tục chặt chẽ;

• Có giá trị chứng cứ cao;

• Là căn cứ pháp lý quan trọng khi giải quyết thừa kế.

Tuy nhiên, di chúc công chứng không mặc nhiên luôn hợp pháp, nếu vi phạm điều kiện có hiệu lực thì vẫn có thể bị Tòa án tuyên vô hiệu.

2. Căn cứ pháp lý để hủy di chúc công chứng

Việc hủy di chúc công chứng được xem xét dựa trên các quy định chủ yếu sau:

• Điều 630 Bộ luật Dân sự 2015: Điều kiện có hiệu lực của di chúc

• Điều 640 Bộ luật Dân sự 2015: Sửa đổi, bổ sung, thay thế, hủy bỏ di chúc

• Điều 131 Bộ luật Dân sự 2015: Hậu quả pháp lý của giao dịch dân sự vô hiệu

• Luật Công chứng 2014: Trình tự, thủ tục công chứng di chúc

>>> Xem thêm: Dịch vụ sang tên sổ đỏ trọn gói tại Hà Nội giúp bạn tiết kiệm thời gian và chi phí

3. Những trường hợp thường gặp dẫn đến hủy di chúc công chứng

3.1. Người lập di chúc không minh mẫn, sáng suốt

Theo Điều 630 Bộ luật Dân sự 2015, người lập di chúc phải minh mẫn, sáng suốt, không bị lừa dối, đe dọa, cưỡng ép tại thời điểm lập di chúc.

Di chúc công chứng có thể bị hủy nếu chứng minh được:

• Người lập di chúc mắc bệnh tâm thần;

• Bị suy giảm nhận thức nghiêm trọng;

• Không làm chủ được hành vi khi ký di chúc.

Việc giám định y khoa, hồ sơ bệnh án thường là chứng cứ quan trọng trong trường hợp này.

3.2. Di chúc được lập do bị lừa dối, đe dọa hoặc cưỡng ép

Nếu người lập di chúc ký văn bản do bị ép buộc, đe dọa hoặc bị lừa dối về nội dung, hậu quả pháp lý, thì ý chí tự nguyện không tồn tại, di chúc công chứng có thể bị Tòa án tuyên vô hiệu.

Đây là một trong những căn cứ phổ biến khi xảy ra tranh chấp hủy di chúc công chứng trong gia đình.

3.3. Nội dung di chúc vi phạm điều cấm của luật

Di chúc công chứng bị hủy nếu nội dung:

• Phân chia tài sản không thuộc quyền sở hữu của người lập di chúc;

• Tước quyền thừa kế của người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung di chúc trái quy định;

• Định đoạt tài sản đang bị kê biên, tranh chấp mà pháp luật cấm giao dịch.

Trong trường hợp này, di chúc có thể bị vô hiệu toàn bộ hoặc vô hiệu từng phần.

3.4. Vi phạm nghiêm trọng thủ tục công chứng di chúc

Mặc dù được công chứng, nhưng di chúc vẫn có thể bị hủy nếu công chứng viên:

• Không kiểm tra năng lực hành vi dân sự của người lập di chúc;

• Không bảo đảm người lập di chúc trực tiếp ký trước mặt công chứng viên;

• Không tuân thủ quy định về người làm chứng trong trường hợp bắt buộc;

• Công chứng sai thẩm quyền.

Vi phạm thủ tục nghiêm trọng có thể làm mất giá trị pháp lý của di chúc công chứng.

3.5. Di chúc đã bị hủy bỏ hoặc thay thế bằng di chúc khác

Theo Điều 640 Bộ luật Dân sự 2015, người lập di chúc có quyền hủy bỏ di chúc đã lập bất kỳ lúc nào.

Nếu có di chúc mới hợp pháp thì:

• Di chúc cũ, kể cả di chúc công chứng, sẽ không còn hiệu lực;

• Chỉ di chúc sau cùng hợp pháp được áp dụng.

4. Ai có quyền yêu cầu hủy di chúc công chứng

Những chủ thể sau có quyền yêu cầu Tòa án hủy di chúc công chứng:

• Người thừa kế theo pháp luật;

• Người thừa kế theo di chúc bị xâm phạm quyền lợi;

• Người có quyền, nghĩa vụ liên quan đến di sản;

• Cơ quan, tổ chức có thẩm quyền theo quy định.

>>> Xem thêm: Dịch vụ công chứng hỗ trợ người dân hoàn thiện thủ tục pháp lý nhanh chóng

5. Hậu quả pháp lý khi di chúc công chứng bị hủy

Khi Tòa án tuyên hủy di chúc công chứng:

• Di chúc không làm phát sinh quyền thừa kế;

• Di sản được chia theo di chúc hợp pháp khác (nếu có);

• Trường hợp không có di chúc hợp pháp, di sản được chia theo pháp luật;

• Người có lỗi gây thiệt hại có thể phải bồi thường.

6. Tình huống minh họa thực tế

Ông A lập di chúc công chứng để lại toàn bộ nhà đất cho người con út. Sau khi ông A qua đời, các con khác khởi kiện yêu cầu hủy di chúc công chứng, cho rằng tại thời điểm lập di chúc ông A đang điều trị bệnh nặng, mất khả năng nhận thức.

Tòa án trưng cầu giám định hồ sơ y tế và xác định ông A không minh mẫn khi lập di chúc. Kết quả, Tòa tuyên hủy di chúc công chứng, di sản được chia theo pháp luật cho các đồng thừa kế.

>>> Xem thêm: Hợp đồng thuê nhà có cần công chứng không? Nếu có  thì công chứng ở đâu?

Kết luận

Hủy di chúc công chứng không phải là trường hợp hiếm gặp trong thực tiễn xét xử. Dù được công chứng, di chúc vẫn có thể bị Tòa án tuyên vô hiệu nếu vi phạm điều kiện về chủ thể, ý chí, nội dung hoặc thủ tục. Việc nắm rõ các trường hợp hủy di chúc công chứng giúp người dân chủ động bảo vệ quyền thừa kế hợp pháp và hạn chế rủi ro tranh chấp kéo dài.

Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay với Văn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!

Các bài viết liên quan:

>>> Công chứng giấy ủy quyền mua bán tài sản bao gồm những giấy tờ gì?

>>> Dịch vụ dịch thuật lấy ngay sau 15 phút

>>> Thủ tục công chứng mua bán xe thông dụng năm 2025

>>> Văn bản công chứng lập sai: Có bị thu hồi hay hủy bỏ?

VĂN PHÒNG CÔNG CHỨNG NGUYỄN HUỆ

Miễn phí dịch vụ công chứng tại nhà

1. Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
2. Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.

Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.

• Địa chỉ: 165 Giảng Võ, phường Ô Chợ Dừa, Hà Nội
• Đường dây nóng: 0966.22.7979
• Email: ccnguyenhue165@gmail.com