Di chúc miệng có giá trị pháp lý không?

Trong thực tế, không ít trường hợp người để lại di sản qua đời đột ngột, không kịp lập di chúc bằng văn bản mà chỉ trăn trối bằng lời nói trước người thân. Điều này đặt ra câu hỏi: di chúc miệng có được công nhận không, và nếu có thì cần đáp ứng những điều kiện pháp lý nào? Bài viết dưới đây sẽ phân tích cụ thể quy định pháp luật và những lưu ý quan trọng liên quan đến di chúc miệng.

>>> Xem thêm: Văn phòng công chứng Hà Nội công chứng bằng tốt nghiệp nhanh chóng, lấy ngay

1. Di chúc miệng là gì theo quy định pháp luật?

1.1. Khái niệm di chúc miệng

Theo Điều 624 Bộ luật Dân sự 2015, di chúc là sự thể hiện ý chí của cá nhân nhằm chuyển tài sản của mình cho người khác sau khi chết. Trong đó, đây là một hình thức di chúc đặc biệt, được pháp luật thừa nhận trong những trường hợp nhất định.

1.2. Trường hợp được lập di chúc miệng

Căn cứ Điều 629 Bộ luật Dân sự 2015, di chúc miệng chỉ được lập khi:

“Tính mạng của một người bị cái chết đe dọa và không thể lập di chúc bằng văn bản.”

Như vậy, đây không phải là hình thức thông thường, mà chỉ được chấp nhận trong tình huống khẩn cấp, bất khả kháng.

2. Điều kiện để di chúc miệng được công nhận hợp pháp

2.1. Điều kiện về hoàn cảnh lập di chúc miệng

Theo quy định pháp luật, di chúc miệng chỉ có giá trị khi đồng thời đáp ứng các điều kiện sau:

• Người lập di chúc đang trong tình trạng nguy kịch, có nguy cơ tử vong

• Không đủ thời gian hoặc điều kiện để lập di chúc bằng văn bản

• Ý chí để lại di sản được thể hiện rõ ràng, cụ thể

2.2. Điều kiện về người làm chứng

Theo khoản 2 Điều 629 Bộ luật Dân sự 2015:

“Di chúc miệng phải được ít nhất hai người làm chứng.”

Người làm chứng phải:

• Có đầy đủ năng lực hành vi dân sự

• Không thuộc trường hợp bị cấm làm chứng theo Điều 632 BLDS 2015 (người thừa kế, người có quyền lợi liên quan…)

2.3. Nghĩa vụ ghi chép và xác nhận

Pháp luật quy định rất chặt chẽ về thủ tục sau khi lập di chúc miệng:

• Ngay sau khi người để lại di sản thể hiện ý chí, người làm chứng phải ghi chép lại nội dung di chúc

• Văn bản ghi chép phải được các người làm chứng cùng ký tên hoặc điểm chỉ

• Trong thời hạn 05 ngày làm việc, văn bản này phải được công chứng hoặc chứng thực

Căn cứ: khoản 3 Điều 629 Bộ luật Dân sự 2015.

>>> Xem thêm: Dịch vụ công chứng hợp đồng thuê nhà trọn gói, giúp bạn tiết kiệm thời gian

3. Di chúc miệng có thời hạn hiệu lực không?

3.1. Thời hạn tồn tại của di chúc miệng

Theo khoản 2 Điều 629 Bộ luật Dân sự 2015:

“Sau 03 tháng kể từ thời điểm lập di chúc miệng, nếu người lập di chúc còn sống, minh mẫn, sáng suốt thì di chúc miệng mặc nhiên bị hủy bỏ.”

Như vậy:

• Di chúc miệng chỉ mang tính tạm thời

• Nếu người lập di chúc qua khỏi nguy hiểm, họ phải lập di chúc bằng văn bản để thay thế

3.2. So sánh di chúc miệng và di chúc bằng văn bản

4. Những rủi ro pháp lý thường gặp với di chúc miệng

4.1. Khó chứng minh ý chí thực sự của người để lại di sản

Trong tranh chấp thừa kế, thường bị phản đối vì:

• Lời khai của người làm chứng không thống nhất

• Không có tài liệu y tế chứng minh tình trạng nguy kịch

• Không thực hiện đúng thời hạn công chứng/chứng thực

4.2. Dễ bị tuyên vô hiệu toàn bộ

Theo Điều 630 Bộ luật Dân sự 2015, chỉ cần một điều kiện không được đáp ứng thì di chúc miệng có thể bị tuyên vô hiệu.

>>> Xem thêm: Dịch vụ sổ đỏ nhà đất rẻ, nhanh, uy tín tại Hà Nội

5. Ví dụ thực tế

Ví dụ:
Bà B bị tai biến nặng, nhập viện trong tình trạng nguy kịch. Trước khi qua đời, bà nói rõ mong muốn để lại toàn bộ tiền tiết kiệm cho con gái út, có 3 người thân chứng kiến. Tuy nhiên:

• Không có văn bản ghi chép lại nội dung di chúc

• Không thực hiện công chứng hoặc chứng thực trong 05 ngày

Sau khi bà B mất, con gái út yêu cầu công nhận di chúc miệng. Tòa án xác định không đáp ứng điều kiện về hình thức và thủ tục, nên tuyên di chúc miệng vô hiệu, di sản được chia theo pháp luật.

6. Có nên sử dụng không?

Từ góc độ pháp lý và thực tiễn xét xử:

• Di chúc miệng vẫn được pháp luật công nhận, nhưng chỉ trong trường hợp đặc biệt

• Đây là hình thức tiềm ẩn nhiều rủi ro tranh chấp nhất

• Người dân nên ưu tiên lập di chúc bằng văn bản có công chứng để đảm bảo giá trị pháp lý

>>> Xem thêm: Công chứng dịch thuật uy tín, đáng tin cậy tại Hà Nội

Kết luận

Di chúc miệng là hình thức di chúc hợp pháp nhưng chỉ được công nhận khi đáp ứng đầy đủ và nghiêm ngặt các điều kiện của Bộ luật Dân sự 2015. Trong thực tiễn, rất nhiều di chúc miệng bị tuyên vô hiệu do không tuân thủ đúng trình tự, thủ tục. Để tránh tranh chấp và bảo vệ ý chí của người để lại di sản, việc lập di chúc bằng văn bản, có công chứng vẫn là giải pháp an toàn và bền vững nhất.

Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay với Văn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!

Các bài viết liên quan:

>>> Thủ tục công chứng chia thừa kế cần những giấy tờ gì?

>>> Phí công chứng giấy ủy quyền là bao nhiêu theo quy định của pháp luật hiện hành

>>> Hợp đồng tặng cho nhà đất được lập khi nào?

>>> Công chứng di chúc cho người cao tuổi

VĂN PHÒNG CÔNG CHỨNG NGUYỄN HUỆ

Miễn phí dịch vụ công chứng tại nhà

1. Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
2. Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.

Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.

• Địa chỉ: 165 Giảng Võ, phường Cát Linh, quận Đống Đa, Hà Nội
• Đường dây nóng: 0966.22.7979
• Email: ccnguyenhue165@gmail.com