Quy định về quản lý tài khoản người bán trên mạng xã hội hoạt động thương mại điện tử

1. Mạng xã hội hoạt động thương mại điện tử phải quản lý tài khoản người bán thế nào?

Chủ quản mạng xã hội hoạt động thương mại điện tử có trách nhiệm công bố công khai các dấu hiệu để nhận diện tài khoản người bán. Những dấu hiệu này phải được thể hiện một cách rõ ràng, dễ quan sát và không khiến người dùng nhầm lẫn với tài khoản thông thường. Bên cạnh đó, yêu cầu lựa chọn và sử dụng thông tin tài khoản người bán sẽ được áp dụng tương ứng với từng chức năng cụ thể của nền tảng theo Điều 19 Nghị định 248/2026/NĐ-CP.

Cụ thể, tại điểm b khoản 1 Điều 19, chủ quản mạng xã hội có nghĩa vụ công khai dấu hiệu nhận biết tài khoản người bán với yêu cầu:

“Công khai dấu hiệu nhận biết tài khoản người bán, dấu hiệu phải hiển thị rõ ràng, dễ nhận biết, không gây nhầm lẫn với tài khoản người sử dụng khác.”

Đối với mạng xã hội tích hợp chức năng liên lạc trực tuyến cùng công cụ thông báo xác nhận giao kết hợp đồng, chủ quản nền tảng phải yêu cầu người dùng lựa chọn và sử dụng thông tin tài khoản người bán khi thực hiện chức năng này. Nội dung trên được quy định tại điểm b khoản 2 Điều 19 như sau:

“Yêu cầu tổ chức, cá nhân lựa chọn, sử dụng thông tin tài khoản người bán khi sử dụng chức năng liên lạc trực tuyến có tích hợp công cụ thông báo xác nhận giao kết hợp đồng trên nền tảng.”

Riêng đối với mạng xã hội có chức năng livestream bán hàng và đặt hàng trực tuyến, chủ quản cũng phải yêu cầu tổ chức, cá nhân sử dụng thông tin tài khoản người bán khi thực hiện chức năng đặt hàng trực tuyến. Trách nhiệm này được quy định tại điểm b khoản 3 Điều 19:

“Yêu cầu tổ chức, cá nhân lựa chọn, sử dụng thông tin tài khoản người bán khi sử dụng chức năng đặt hàng trực tuyến.”

2. Mạng xã hội phải xác thực danh tính người bán như thế nào?

Việc xác thực danh tính người bán là trách nhiệm của chủ quản mạng xã hội có chức năng liên lạc trực tuyến tích hợp công cụ thông báo xác nhận giao kết hợp đồng hoặc có chức năng livestream bán hàng, đặt hàng trực tuyến. Nội dung này được quy định tại điểm a khoản 2 và điểm a khoản 3 Điều 19 Nghị định 248/2026/NĐ-CP.

Tùy theo người bán là cá nhân hay tổ chức, trong nước hay nước ngoài, thông tin và giấy tờ phục vụ việc xác thực sẽ có sự khác biệt.

2.1. Xác thực người bán trong nước

Đối với người bán trong nước, chủ quản nền tảng phải thực hiện xác thực điện tử danh tính dựa trên các thông tin tương ứng với từng đối tượng, cụ thể:

– Đối với cá nhân trong nước: Cần xác thực họ và tên, ngày, tháng, năm sinh và số định danh cá nhân.

– Đối với tổ chức trong nước: Thông tin xác thực bao gồm tên tổ chức, địa chỉ trụ sở chính, số định danh của tổ chức; đồng thời phải có họ và tên, ngày, tháng, năm sinh và số định danh cá nhân của người đại diện theo pháp luật.

2.2. Xác thực người bán nước ngoài

Đối với người bán nước ngoài, việc xác thực được tiến hành thông qua giấy tờ hợp pháp do cơ quan có thẩm quyền nước ngoài cấp. Các yêu cầu cụ thể được áp dụng như sau:

– Đối với cá nhân nước ngoài: Thông tin xác thực gồm họ tên, số hộ chiếu và tên quốc gia hoặc vùng lãnh thổ thể hiện trên hộ chiếu. Trường hợp sử dụng giấy tờ tương đương, giấy tờ đó phải còn hiệu lực ít nhất 06 tháng kể từ ngày xét duyệt.

– Đối với tổ chức nước ngoài: Cần cung cấp tên tổ chức, địa chỉ trụ sở chính và tên quốc gia hoặc vùng lãnh thổ được ghi nhận trong Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp hoặc giấy tờ tương đương do cơ quan có thẩm quyền nước ngoài cấp. Ngoài ra, phải có tên và số hộ chiếu của người đại diện theo pháp luật hoặc thông tin trên giấy tờ tương đương còn hiệu lực ít nhất 06 tháng kể từ ngày xét duyệt.

3. Mạng xã hội phải công khai những thông tin nào về người bán?

Ngoài nghĩa vụ xác minh danh tính, chủ quản mạng xã hội có chức năng liên lạc trực tuyến tích hợp công cụ thông báo xác nhận giao kết hợp đồng hoặc có chức năng livestream bán hàng, đặt hàng trực tuyến còn phải công khai thông tin của người bán. Trách nhiệm này được quy định tại điểm a khoản 2 và điểm a khoản 3 Điều 19 Nghị định 248/2026/NĐ-CP.

Theo đó, những thông tin cần công khai được xác định căn cứ vào tư cách và hình thức hoạt động của người bán, bao gồm:

– Đối với doanh nghiệp, hộ kinh doanh: Công khai tên và địa điểm kinh doanh theo thông tin đã đăng ký với cơ quan đăng ký kinh doanh.

– Đối với tổ chức: Công khai tên tổ chức và địa chỉ nơi đặt trụ sở.

– Đối với cá nhân: Công khai tên và địa chỉ cư trú của cá nhân.

Các thông tin nêu trên phải được phiên âm sang tiếng Việt hoặc thể hiện bằng ký tự La-tinh để bảo đảm khả năng nhận biết và tiếp cận thông tin của người sử dụng nền tảng.

4. Tài khoản người bán bị tạm ngừng, chấm dứt thì mạng xã hội có trách nhiệm gì?

Quản lý tài khoản người bán không chỉ dừng lại ở việc xác thực thông tin mà còn bao gồm việc xây dựng quy định về các trường hợp tài khoản bị hạn chế, tạm ngừng hoặc chấm dứt hoạt động. Đối với mạng xã hội có chức năng livestream bán hàng và đặt hàng trực tuyến, chủ quản còn phải tuân thủ các yêu cầu về thời hạn xử lý tài khoản và tạo điều kiện để người bán tải dữ liệu theo điểm a khoản 3 Điều 19 Nghị định 248/2026/NĐ-CP.

4.1. Quy định các trường hợp và thời hạn xử lý tài khoản

Theo điểm e khoản 1 Điều 6, chủ quản nền tảng thương mại điện tử phải quy định rõ những trường hợp tài khoản người bán, người mua bị tạm ngừng, chấm dứt hoặc hạn chế. Nội dung này được thể hiện như sau:

“Quy định các trường hợp tạm ngừng, chấm dứt, hạn chế tài khoản người bán, người mua;”

Đồng thời, đối với mạng xã hội có chức năng livestream bán hàng và đặt hàng trực tuyến, khi nhận được yêu cầu từ cơ quan nhà nước có thẩm quyền, chủ quản phải thực hiện việc tạm ngừng hoặc chấm dứt tài khoản người bán trong thời hạn luật định.

Cụ thể, điểm e khoản 2 Điều 18 quy định:

“Tạm ngừng, chấm dứt tài khoản người bán trong thời hạn 24 giờ kể từ khi nhận được yêu cầu của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.”

Như vậy, việc xử lý tài khoản theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền phải được thực hiện trong thời hạn 24 giờ kể từ khi chủ quản nền tảng tiếp nhận yêu cầu.

4.2. Bảo đảm cho người bán tải dữ liệu từ tài khoản

Bên cạnh trách nhiệm quản lý và xử lý tài khoản, chủ quản mạng xã hội có chức năng livestream bán hàng, đặt hàng trực tuyến còn phải cung cấp công cụ để người bán truy cập và tải dữ liệu đã phát sinh trong quá trình hoạt động. Yêu cầu này được quy định tại điểm đ khoản 2 Điều 18, đồng thời được dẫn chiếu tại điểm a khoản 3 Điều 19.

Theo quy định, chủ quản nền tảng phải thực hiện các nghĩa vụ sau:

“Cung cấp công cụ để người bán truy cập tài khoản để tải về dữ liệu về hàng hóa, dịch vụ đã đăng tải trong vòng 01 năm từ thời điểm đăng tải, dữ liệu về hợp đồng giao kết trong vòng 03 năm kể từ thời điểm giao kết hợp đồng, trừ trường hợp người bán chủ động xóa tài khoản. Trường hợp tài khoản người bán bị tạm ngừng hoặc chấm dứt hoạt động, chủ quản nền tảng bảo đảm cho người bán có thể truy cập tài khoản hoặc phương thức khác để tải dữ liệu về hợp đồng giao kết đã thực hiện trước đó trong thời gian ít nhất 03 năm từ thời điểm tài khoản bị tạm ngừng hoặc chấm dứt hoạt động;”

Theo đó, người bán phải được tạo điều kiện tải dữ liệu về hàng hóa, dịch vụ đã đăng tải trong thời hạn 01 năm kể từ thời điểm đăng tải và dữ liệu hợp đồng trong thời hạn 03 năm kể từ ngày giao kết. Nếu tài khoản bị tạm ngừng hoặc chấm dứt hoạt động, chủ quản vẫn phải bảo đảm khả năng truy cập hoặc cung cấp phương thức khác để người bán tải dữ liệu hợp đồng đã giao kết trong ít nhất 03 năm kể từ thời điểm tài khoản bị xử lý, trừ trường hợp người bán chủ động xóa tài khoản theo quy định.

5. Mạng xã hội là nền tảng số lớn phải ngăn chặn tái phạm thế nào?

Đối với mạng xã hội có chức năng livestream bán hàng, đặt hàng trực tuyến đồng thời được xác định là nền tảng số lớn theo pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, chủ quản phải thực hiện thêm các biện pháp kiểm soát và ngăn chặn hành vi vi phạm. Những trách nhiệm này bao gồm rà soát thông tin, đưa ra cảnh báo, tự động gỡ bỏ nội dung vi phạm và áp dụng biện pháp hạn chế hành vi tái phạm theo khoản 4 Điều 19 Nghị định 248/2026/NĐ-CP.

Cụ thể, điểm c khoản 3 Điều 18 quy định trách nhiệm của chủ quản nền tảng như sau:

“Có hệ thống rà soát, cảnh báo, gỡ bỏ tự động thông tin hàng hóa, dịch vụ vi phạm pháp luật; có biện pháp ngăn chặn các hành vi tái phạm, bao gồm các hành vi vi phạm điều kiện hoạt động và điều kiện giao dịch của nền tảng thương mại điện tử đã bị nền tảng thương mại điện tử xử lý mà lại tiếp tục thực hiện hành vi vi phạm đó;”

Theo đó, nền tảng số lớn phải thiết lập hệ thống có khả năng phát hiện, cảnh báo và tự động loại bỏ thông tin về hàng hóa, dịch vụ trái pháp luật. Đồng thời, chủ quản cần có biện pháp ngăn chặn những tổ chức, cá nhân tiếp tục vi phạm các điều kiện hoạt động hoặc điều kiện giao dịch của nền tảng, kể cả khi hành vi đó đã từng bị xử lý trước đây.