Trái trật tự quản lý xã hội: Văn bản công chứng có bị hủy?

Trong nhiều vụ việc, hợp đồng được công chứng đúng hình thức, các bên có đầy đủ năng lực hành vi, nhưng hệ quả thực tế của giao dịch lại xâm phạm trật tự quản lý xã hội, đi ngược lợi ích công cộng hoặc làm suy yếu hiệu lực quản lý nhà nước. Trong những trường hợp này, pháp luật cho phép Tòa án tuyên hủy văn bản công chứng do nội dung giao dịch trái với các nguyên tắc cơ bản của pháp luật dân sự.

Bài viết phân tích hủy văn bản công chứng khi hợp đồng làm phát sinh hậu quả trái với trật tự quản lý xã hội, dựa trên căn cứ pháp lý, dấu hiệu nhận diện và ví dụ minh họa thực tế.

>>> Xem thêm: Nếu bạn từng gặp rắc rối khi công chứng ở nơi khác, hãy thử đến phòng công chứng để trải nghiệm sự khác biệt.

1. Trật tự quản lý xã hội và giới hạn của quyền tự do hợp đồng

1.1. Trật tự quản lý xã hội là gì?

Trật tự quản lý xã hội được hiểu là:

• Hệ thống các quy tắc pháp luật;

• Các quyết định hành chính hợp pháp;

• Các nguyên tắc bảo vệ lợi ích công cộng, an ninh, an toàn xã hội.

Mọi giao dịch dân sự, dù được công chứng, đều không được phép làm phương hại đến trật tự này.

1.2. Quyền tự do hợp đồng không phải là tuyệt đối

Theo Điều 3 Bộ luật Dân sự 2015, một trong những nguyên tắc cơ bản của pháp luật dân sự là:

• Tự do, tự nguyện cam kết;

• Nhưng không được xâm phạm lợi ích công cộng, trật tự xã hội.

Do đó, hợp đồng làm phát sinh hậu quả trái với trật tự quản lý xã hội vượt quá giới hạn được pháp luật cho phép.

2. Hợp đồng làm phát sinh hậu quả trái với trật tự quản lý xã hội là gì?

2.1. Nhận diện hậu quả trái với trật tự quản lý xã hội

Một hợp đồng được coi là làm phát sinh hậu quả trái với trật tự quản lý xã hội khi:

• Giao dịch hợp thức hóa hành vi bị pháp luật quản lý, hạn chế hoặc cấm;

• Làm vô hiệu hoặc cản trở việc thực thi quyết định hành chính hợp pháp;

• Tạo tiền lệ xấu, ảnh hưởng đến lợi ích chung của xã hội.

Điểm mấu chốt không chỉ ở nội dung hợp đồng, mà ở hệ quả pháp lý và xã hội mà hợp đồng đó tạo ra.

2.2. Một số dạng hợp đồng thường gặp

Trong thực tiễn công chứng và xét xử, có thể gặp:

• Hợp đồng chuyển dịch tài sản nhằm né tránh quy hoạch, thu hồi;

• Hợp đồng ủy quyền, cho mượn, thuê trá hình để né quản lý;

• Giao dịch nhằm hợp thức hóa tình trạng sử dụng tài sản trái phép;

• Hợp đồng che giấu giao dịch bị pháp luật hạn chế.

Những hợp đồng này đe dọa trực tiếp trật tự quản lý xã hội.

>>> Xem thêm: Cần sang tên sổ đỏ gấp để kịp giao dịch? Hãy liên hệ ngay dịch vụ sang tên sổ đỏ trọn gói tại Hà Nội để được xử lý nhanh nhất.

3. Căn cứ pháp lý hủy văn bản công chứng trong trường hợp trái trật tự quản lý xã hội

3.1. Căn cứ theo Bộ luật Dân sự

Theo Điều 117 Bộ luật Dân sự 2015, giao dịch dân sự có hiệu lực khi:

• Mục đích và nội dung không vi phạm điều cấm của luật;

• Không trái đạo đức xã hội.

Theo Điều 123 Bộ luật Dân sự 2015:

“Giao dịch dân sự có mục đích, nội dung vi phạm điều cấm của luật, trái đạo đức xã hội thì vô hiệu.”

Hậu quả trái với trật tự quản lý xã hội thường gắn với vi phạm điều cấm hoặc xâm phạm lợi ích công cộng.

3.2. Căn cứ theo Luật Công chứng

Theo khoản 1 Điều 51 Luật Công chứng 2014:

“Văn bản công chứng bị Tòa án tuyên bố vô hiệu khi việc công chứng vi phạm pháp luật.”

Khi công chứng viên chứng nhận hợp đồng dẫn đến hậu quả trái trật tự quản lý xã hội, việc công chứng được xem là vi phạm nội dung giao dịch, làm phát sinh căn cứ hủy văn bản công chứng.

4. Mối quan hệ giữa hình thức hợp pháp và hậu quả trái trật tự quản lý xã hội

4.1. Hình thức công chứng không bảo đảm nội dung hợp pháp

Một nguyên tắc quan trọng trong xét xử là:

• Công chứng không làm hợp pháp hóa giao dịch trái pháp luật;

• Văn bản công chứng chỉ có giá trị khi nội dung phù hợp pháp luật.

Do đó, dù công chứng đúng trình tự, nhưng nếu hậu quả của hợp đồng trái trật tự quản lý xã hội, thì văn bản công chứng vẫn bị hủy.

4.2. Trách nhiệm của công chứng viên

Theo Điều 7 Luật Công chứng 2014, công chứng viên phải:

• Tuân thủ pháp luật;

• Khách quan, trung thực;

• Chịu trách nhiệm về văn bản công chứng.

Việc không nhận diện hoặc bỏ qua hậu quả xã hội của giao dịch là vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ nghề nghiệp.

>>> Xem thêm: Mua nhà ở xã hội tưởng dễ, ai ngờ đầy Rủi ro khi mua nhà ở xã hội tiềm ẩn.

5. Ví dụ minh họa thực tế

Ví dụ thực tế:

Ông A sử dụng đất nông nghiệp trái phép để xây dựng nhà ở. Khi cơ quan quản lý chuẩn bị kiểm tra, ông A lập hợp đồng “cho thuê dài hạn” đất cho người thân và yêu cầu công chứng nhằm hợp thức hóa việc sử dụng đất.

Tòa án xác định:

• Hợp đồng không làm thay đổi bản chất sử dụng đất trái phép;

• Giao dịch nhằm đối phó cơ quan quản lý;

• Hậu quả của hợp đồng làm suy yếu trật tự quản lý đất đai.

Kết quả, văn bản công chứng bị tuyên hủy do hợp đồng làm phát sinh hậu quả trái với trật tự quản lý xã hội.

6. Kết luận

Hủy văn bản công chứng khi hợp đồng làm phát sinh hậu quả trái với trật tự quản lý xã hội là cơ chế pháp lý cần thiết nhằm:

• Bảo vệ lợi ích công cộng;

• Bảo đảm hiệu lực quản lý nhà nước;

• Ngăn chặn việc lợi dụng công chứng để hợp thức hóa giao dịch trái pháp luật.

Văn bản công chứng không thể tồn tại độc lập ngoài trật tự pháp luật và lợi ích xã hội, dù được xác lập đúng hình thức.

Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay với Văn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!

Các bài viết liên quan:

>>> Thủ tục công chứng ngoài trụ sở thực hiện như thế nào?

>>> Hợp đồng, giao dịch nào không được công chứng ngoài trụ sở?

>>> Lựa chọn dịch vụ công chứng uy tín cần dựa trên tiêu chí pháp lý nào?

>>> Chứng thực chữ ký: Điều kiện thực hiện và giá trị xác nhận pháp lý.

>>> Thủ tục đăng ký kết hôn theo Luật Hộ tịch hiện hành.

VĂN PHÒNG CÔNG CHỨNG NGUYỄN HUỆ

Miễn phí dịch vụ công chứng tại nhà

1. Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
2. Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.

Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.

• Địa chỉ: 165 Giảng Võ, phường Cát Linh, quận Đống Đa, Hà Nội
• Hotline: 0966.22.7979
• Email: ccnguyenhue165@gmail.com