Né tránh nghĩa vụ bồi thường qua công chứng: Văn bản có bị hủy?

Trong thực tiễn, không ít trường hợp các bên lợi dụng hình thức công chứng để lập hợp đồng chuyển dịch tài sản nhằm né tránh nghĩa vụ bồi thường thiệt hại đã phát sinh hoặc chắc chắn sẽ phát sinh. Khi bị phát hiện, các hợp đồng này có thể dẫn đến hủy văn bản công chứng do vi phạm nghiêm trọng nguyên tắc của pháp luật dân sự.

Bài viết dưới đây phân tích hủy văn bản công chứng khi hợp đồng bị lập nhằm né tránh nghĩa vụ bồi thường, kèm theo căn cứ pháp lý, dấu hiệu nhận diện và ví dụ minh họa thực tế.

>>> Xem thêm: Hãy để văn phòng công chứng giúp bạn hoàn tất thủ tục nhanh và đúng luật.

1. Nhận diện hành vi lập hợp đồng công chứng nhằm né tránh nghĩa vụ bồi thường

1.1. Nghĩa vụ bồi thường trong pháp luật dân sự

Theo Điều 584 Bộ luật Dân sự 2015, nghĩa vụ bồi thường thiệt hại phát sinh khi:

• Có hành vi trái pháp luật;

• Gây thiệt hại thực tế;

• Có mối quan hệ nhân quả và lỗi của người gây thiệt hại.

Ngay khi các yếu tố này hình thành, người gây thiệt hại không được tẩu tán, chuyển dịch tài sản nhằm trốn tránh nghĩa vụ bồi thường.

1.2. Dấu hiệu hợp đồng được lập để né tránh nghĩa vụ bồi thường

Một số dấu hiệu thường gặp:

• Hợp đồng chuyển nhượng, tặng cho tài sản được lập sau khi xảy ra sự kiện gây thiệt hại;

• Giá chuyển nhượng không phù hợp giá thị trường;

• Chuyển tài sản cho người thân, người có quan hệ đặc biệt;

• Bên chuyển nhượng vẫn tiếp tục quản lý, sử dụng tài sản sau giao dịch.

Những dấu hiệu này cho thấy giao dịch chỉ mang tính hình thức, nhằm che giấu việc trốn tránh nghĩa vụ bồi thường.

2. Bản chất pháp lý của hợp đồng né tránh nghĩa vụ bồi thường

2.1. Giao dịch dân sự nhằm trốn tránh nghĩa vụ là vô hiệu

Theo Điều 124 Bộ luật Dân sự 2015:

“Giao dịch dân sự được xác lập nhằm che giấu một giao dịch khác hoặc nhằm trốn tránh nghĩa vụ với người thứ ba thì giao dịch đó vô hiệu.”

Nghĩa vụ bồi thường thiệt hại là nghĩa vụ dân sự đối với người thứ ba, do đó mọi hợp đồng nhằm né tránh nghĩa vụ này đều trái pháp luật.

2.2. Văn bản công chứng không làm hợp pháp hóa giao dịch trái pháp luật

Theo Điều 5 Luật Công chứng 2014, văn bản công chứng chỉ có giá trị chứng cứ khi:

• Nội dung và hình thức phù hợp pháp luật.

Nếu hợp đồng công chứng có mục đích né tránh nghĩa vụ bồi thường, thì:

• Bản thân hợp đồng vô hiệu;

• Văn bản công chứng có thể bị Tòa án tuyên hủy.

>>> Xem thêm: Muốn sang tên sổ đỏ nhưng không rành thủ tục? Hãy để dịch vụ làm sổ hồng hỗ trợ bạn từ A–Z với chi phí hợp lý nhất.

3. Căn cứ pháp lý hủy văn bản công chứng trong trường hợp né tránh nghĩa vụ bồi thường

3.1. Căn cứ theo Luật Công chứng

Theo khoản 1 Điều 51 Luật Công chứng 2014:

“Văn bản công chứng bị Tòa án tuyên bố vô hiệu khi việc công chứng vi phạm pháp luật.”

Việc công chứng hợp đồng nhằm né tránh nghĩa vụ bồi thường là vi phạm nghiêm trọng nội dung giao dịch, làm phát sinh căn cứ hủy văn bản công chứng.

3.2. Căn cứ theo Bộ luật Dân sự

Các điều luật thường được áp dụng:

• Điều 117 BLDS 2015: Điều kiện có hiệu lực của giao dịch dân sự;

• Điều 122 BLDS 2015: Giao dịch dân sự vô hiệu;

• Điều 124 BLDS 2015: Giao dịch nhằm trốn tránh nghĩa vụ với người thứ ba.

Khi giao dịch vô hiệu, văn bản công chứng không thể tồn tại độc lập.

4. Hậu quả pháp lý của việc hủy văn bản công chứng trong trường hợp né tránh nghĩa vụ bồi thường

4.1. Đối với các bên trong hợp đồng

Khi văn bản công chứng bị hủy:

• Hợp đồng không làm phát sinh quyền, nghĩa vụ;

• Các bên phải hoàn trả cho nhau những gì đã nhận;

• Tài sản được khôi phục để bảo đảm thi hành nghĩa vụ bồi thường.

4.2. Đối với người bị thiệt hại (bên thứ ba)

Việc hủy văn bản công chứng giúp:

• Ngăn chặn hành vi tẩu tán tài sản;

• Bảo đảm khả năng bồi thường thiệt hại;

• Bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người bị xâm hại.

>>> Xem thêm: Mẹo kiểm tra giấy tờ trước khi đi Công chứng mua bán xe.

5. Ví dụ minh họa thực tế

Ví dụ thực tế:

Ông A gây tai nạn giao thông nghiêm trọng khiến bà B bị thương nặng, phát sinh nghĩa vụ bồi thường lớn. Trước khi Tòa án giải quyết vụ việc, ông A ký hợp đồng tặng cho toàn bộ nhà đất cho con ruột, hợp đồng được công chứng hợp lệ về hình thức.

Sau đó, bà B khởi kiện yêu cầu:

• Tuyên hợp đồng tặng cho vô hiệu;

• Hủy văn bản công chứng do mục đích né tránh nghĩa vụ bồi thường.

Tòa án xác định:

• Thời điểm lập hợp đồng trùng với thời điểm phát sinh nghĩa vụ bồi thường;

• Việc tặng cho không có yếu tố chuyển giao thực tế;

• Mục đích nhằm trốn tránh nghĩa vụ dân sự.

Tòa án đã tuyên hủy văn bản công chứng, giao dịch vô hiệu theo Điều 124 BLDS 2015.

6. Kết luận

Hủy văn bản công chứng khi hợp đồng bị lập nhằm né tránh nghĩa vụ bồi thường là hệ quả pháp lý tất yếu khi:

• Giao dịch vi phạm nguyên tắc thiện chí, trung thực;

• Xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của người thứ ba;

• Nội dung hợp đồng trái quy định của Bộ luật Dân sự.

Văn bản công chứng không thể và không được dùng như công cụ hợp pháp hóa hành vi trốn tránh nghĩa vụ dân sự. Việc nhận diện và xử lý kịp thời các giao dịch này có ý nghĩa quan trọng trong bảo vệ công lý và trật tự pháp luật.

Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay với Văn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!

Các bài viết liên quan:

>>> Hợp đồng đặt cọc nhà đất có cần chữ ký của tất cả đồng sở hữu?

>>> Phí công chứng hiện nay được tính theo giá trị tài sản hay theo hợp đồng?

>>> Công chứng giấy ủy quyền: Điều kiện, phạm vi và hiệu lực pháp lý.

>>> Thủ tục làm giấy từ chối tài sản: Điều kiện và trình tự thực hiện.

>>> Thủ tục công chứng ngoài trụ sở thực hiện như thế nào?

VĂN PHÒNG CÔNG CHỨNG NGUYỄN HUỆ

Miễn phí dịch vụ công chứng tại nhà

1. Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
2. Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.

Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.

• Địa chỉ: 165 Giảng Võ, phường Cát Linh, quận Đống Đa, Hà Nội
• Hotline: 0966.22.7979
• Email: ccnguyenhue165@gmail.com