Sao y chứng thực giấy tờ, tài liệuTrong nhiều vụ tranh chấp dân sự, dù hợp đồng đã được công chứng hợp lệ về hình thức, Tòa án vẫn tuyên hủy văn bản công chứng khi xác định nội dung hợp đồng không phản ánh đúng bản chất pháp lý của giao dịch. Đây là vấn đề đặc biệt quan trọng trong thực tiễn công chứng, bởi công chứng không chỉ là xác nhận chữ ký mà còn là hoạt động bảo đảm tính trung thực, hợp pháp của giao dịch.
Bài viết dưới đây phân tích căn cứ pháp lý hủy văn bản công chứng khi hợp đồng không phản ánh đúng bản chất pháp lý của giao dịch, kèm ví dụ minh họa thực tế.
>>> Xem thêm: Đảm bảo an toàn pháp lý trong mọi giao dịch tại văn phòng công chứng.
1. Bản chất pháp lý của giao dịch là gì?
1.1. Khái niệm bản chất pháp lý của giao dịch
Bản chất pháp lý của giao dịch là:
-
Ý chí thực sự của các bên khi xác lập giao dịch;
-
Mục đích pháp lý mà các bên hướng tới;
-
Hệ quả quyền và nghĩa vụ phát sinh trên thực tế.
Bản chất pháp lý không phụ thuộc hoàn toàn vào tên gọi của hợp đồng, mà phụ thuộc vào nội dung, cách thực hiện và hoàn cảnh giao kết.
1.2. Phân biệt hình thức hợp đồng và bản chất giao dịch
Trong thực tế, có nhiều trường hợp:
-
Hợp đồng ghi là “chuyển nhượng” nhưng thực chất là “vay tài sản có bảo đảm”;
-
Hợp đồng “tặng cho” nhưng thực chất là “trốn thuế” hoặc “che giấu giao dịch mua bán”;
-
Hợp đồng “ủy quyền” nhưng nhằm chuyển toàn bộ quyền định đoạt.
Khi hình thức không phản ánh đúng bản chất, giao dịch tiềm ẩn nguy cơ vô hiệu.
2. Biểu hiện của hợp đồng không phản ánh đúng bản chất pháp lý
2.1. Hợp đồng được lập để che giấu giao dịch khác
Biểu hiện phổ biến:
-
Ghi nhận tặng cho nhưng có thỏa thuận ngầm về thanh toán;
-
Lập hợp đồng chuyển nhượng để che giấu quan hệ vay – trả nợ;
-
Dùng hợp đồng ủy quyền để né tránh nghĩa vụ thuế, nghĩa vụ thi hành án.
Đây là dạng giao dịch giả tạo.
2.2. Nội dung hợp đồng không phù hợp với cách thức thực hiện
Một số dấu hiệu rõ ràng:
-
Không có giao nhận tiền đúng như thỏa thuận;
-
Không chuyển giao tài sản thực tế;
-
Các bên không thực hiện quyền và nghĩa vụ đúng như hợp đồng đã ký.
Điều này chứng tỏ hợp đồng chỉ tồn tại trên giấy tờ.
>>> Xem thêm: Không cần mất thời gian chờ đợi, hãy trải nghiệm ngay dịch vụ làm sổ đỏ trọn gói – giúp bạn hoàn tất thủ tục trong thời gian sớm nhất.
3. Căn cứ pháp lý hủy văn bản công chứng trong trường hợp không đúng bản chất giao dịch
3.1. Giao dịch dân sự vô hiệu do giả tạo
Theo Điều 124 Bộ luật Dân sự 2015:
“Khi các bên xác lập giao dịch dân sự một cách giả tạo nhằm che giấu một giao dịch khác hoặc nhằm trốn tránh nghĩa vụ với người thứ ba thì giao dịch đó vô hiệu.”
Khi hợp đồng không phản ánh đúng bản chất pháp lý, giao dịch được xác định là giả tạo, dẫn đến vô hiệu.
3.2. Vi phạm điều kiện có hiệu lực của giao dịch dân sự
Theo Điều 117 Bộ luật Dân sự 2015, giao dịch dân sự chỉ có hiệu lực khi:
-
Ý chí tự nguyện;
-
Mục đích và nội dung hợp pháp.
Nếu mục đích thực sự trái với nội dung thể hiện, điều kiện về mục đích hợp pháp không được bảo đảm.
3.3. Căn cứ hủy văn bản công chứng theo Luật Công chứng
Theo Điều 51 Luật Công chứng 2014, văn bản công chứng bị hủy khi:
-
Nội dung vi phạm pháp luật;
-
Giao dịch được công chứng là giao dịch vô hiệu.
Do đó, khi hợp đồng bị tuyên vô hiệu vì không phản ánh đúng bản chất, văn bản công chứng cũng mất hiệu lực.
4. Hậu quả pháp lý khi văn bản công chứng bị hủy khi không đúng bản chất giao dịch
4.1. Khôi phục tình trạng ban đầu
Theo Điều 131 Bộ luật Dân sự 2015:
-
Các bên hoàn trả cho nhau những gì đã nhận;
-
Nếu không hoàn trả được bằng hiện vật thì hoàn trả bằng tiền;
-
Bên có lỗi gây thiệt hại phải bồi thường.
4.2. Trách nhiệm của công chứng viên
Trong trường hợp đáng lẽ phải phát hiện:
-
Công chứng viên có thể bị xem xét trách nhiệm nghề nghiệp;
-
Có nguy cơ phát sinh nghĩa vụ bồi thường;
-
Ảnh hưởng uy tín hành nghề công chứng.
>>> Xem thêm: Khi nào nên làm thủ tục Công chứng thừa kế để tránh rắc rối?
5. Ví dụ minh họa thực tế
Ví dụ thực tế:
Ông A vay của bà B 2 tỷ đồng, có thỏa thuận miệng về việc bảo đảm bằng nhà đất. Hai bên lập hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất có công chứng, nhưng:
-
Không có giao nhận tiền mua bán;
-
Ông A vẫn quản lý, sử dụng tài sản;
-
Bà B không thực hiện quyền của bên nhận chuyển nhượng.
Tòa án xác định:
-
Hợp đồng chuyển nhượng chỉ nhằm che giấu giao dịch vay tài sản;
-
Không phản ánh đúng bản chất pháp lý của giao dịch;
-
Tuyên vô hiệu hợp đồng và hủy văn bản công chứng.
6. Kết luận
Hủy văn bản công chứng khi hợp đồng không phản ánh đúng bản chất pháp lý của giao dịch là hệ quả pháp lý tất yếu khi:
-
Hợp đồng mang tính giả tạo;
-
Nội dung che giấu mục đích thật sự;
-
Vi phạm điều kiện có hiệu lực của giao dịch dân sự.
Văn bản công chứng chỉ có giá trị khi phản ánh trung thực, đầy đủ và hợp pháp ý chí của các bên. Khi bản chất giao dịch bị bóp méo, công chứng không thể là “lá chắn pháp lý” cho giao dịch đó.
Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay với Văn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!
Các bài viết liên quan:
>>> Trường hợp được công chứng ngoài trụ sở theo Luật Công chứng
>>> Trách nhiệm pháp lý nếu công chứng ngoài trụ sở sai quy định.
>>> Thực hiện thủ tục công chứng mất bao lâu và có bắt buộc đúng quy trình không?
>>> Công chứng ủy quyền dưới góc nhìn pháp luật hiện hành và thực tiễn áp dụng.
>>> Thủ tục ly hôn và các vấn đề pháp lý cần lưu ý.
VĂN PHÒNG CÔNG CHỨNG NGUYỄN HUỆ
Miễn phí dịch vụ công chứng tại nhà
- Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
- Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.
- Địa chỉ: 165 Giảng Võ, phường Cát Linh, quận Đống Đa, Hà Nội
- Hotline: 0966.22.7979
- Email: ccnguyenhue165@gmail.com