Sao y chứng thực giấy tờ, tài liệuTrong thực tế giao dịch dân sự, nhiều trường hợp các bên lập hợp đồng iả tạo để che giấu một giao dịch khác như vay tiền, chuyển nhượng giá thấp để trốn thuế, hoặc nhằm mục đích tẩu tán tài sản. Những hợp đồng này tiềm ẩn rủi ro lớn và có thể bị Tòa án tuyên vô hiệu theo Điều 124 Bộ luật Dân sự 2015. Bài viết dưới đây phân tích chi tiết quy định pháp luật, dấu hiệu nhận biết và ví dụ thực tế.
>>> Xem thêm: Mọi giao dịch đều trở nên đơn giản hơn với Văn phòng công chứng.
1. Căn cứ pháp lý: Hợp đồng vô hiệu do giả tạo theo Điều 124 BLDS 2015
Điều 124 BLDS 2015 quy định:
Giao dịch dân sự vô hiệu do giả tạo khi các bên xác lập giao dịch nhằm che giấu một giao dịch khác hoặc trốn tránh nghĩa vụ với người thứ ba.
Theo đó, hợp đồng mua bán bị xem là giả tạo khi:
-
Các bên không có ý định chuyển quyền sở hữu thật sự.
-
Hợp đồng được lập nhằm che giấu một mục đích khác.
-
Mục đích che giấu có thể là vay tiền, trốn thuế, trốn tránh nghĩa vụ trả nợ, tẩu tán tài sản.
Khi bị tuyên vô hiệu, hợp đồng không có giá trị, các bên phải hoàn trả lại cho nhau những gì đã nhận, và có thể phải bồi thường thiệt hại.
>>> Xem thêm: Di chúc viết tay có cần Công chứng di chúc không?
2. Các trường hợp thường gặp của hợp đồng mua bán giả tạo
2.1 Hợp đồng chuyển nhượng giá thấp để trốn thuế
Nhiều bên thỏa thuận ghi giá trên hợp đồng công chứng thấp hơn giá thực tế nhằm giảm thuế thu nhập cá nhân.
Dù có giao dịch thật, nhưng việc ghi giá không đúng bản chất vẫn bị xem xét là giao dịch giả tạo.
2.2 Hợp đồng mua bán để che giấu giao dịch vay tiền
Người vay không trả được nợ, chủ nợ yêu cầu lập hợp đồng mua bán đất, nhà hay xe để “đảm bảo trả nợ”.
Thực chất đây là giao dịch bảo đảm trái pháp luật, che giấu giao dịch vay.
2.3 Hợp đồng mua bán giả nhằm tẩu tán tài sản
Bên nợ ký hợp đồng mua bán để chuyển tài sản cho người thân nhằm trốn tránh nghĩa vụ thi hành án.
Tất cả các trường hợp trên đều có thể bị Tòa án tuyên vô hiệu theo Điều 124 BLDS 2015.
>>> Xem thêm: Giải thích chi tiết các trường hợp cần thực hiện Công chứng thừa kế.
3. Ví dụ thực tế: Hợp đồng giả để trốn thuế và che giấu giao dịch vay
3.1 Ví dụ 1: Ghi giá chuyển nhượng thấp để giảm thuế
Ông A bán lô đất trị giá 2 tỷ nhưng thỏa thuận với bà B ghi trên hợp đồng chỉ 1 tỷ để giảm thuế.
Khi xảy ra tranh chấp, Tòa án xác định:
Hợp đồng ghi giá 1 tỷ là giao dịch giả tạo nhằm trốn thuế, vô hiệu theo Điều 124 BLDS 2015.
Hai bên phải hoàn trả cho nhau nghĩa vụ theo giá trị thực tế và có thể bị truy thu thuế.
3.2 Ví dụ 2: Lập hợp đồng mua bán đất để che giao dịch vay 500 triệu
Ông C vay của ông D 500 triệu đồng, không có khả năng trả. Ông D yêu cầu ông C lập hợp đồng bán lô đất với giá 500 triệu nhưng thực tế không giao đất.
Khi ông D yêu cầu sang tên, ông C khởi kiện.
Tòa án xác định:
Hợp đồng mua bán chỉ để che giấu giao dịch vay, không có việc chuyển quyền thật, nên vô hiệu theo Điều 124 BLDS 2015.
Giao dịch vay vẫn có hiệu lực, ông C phải trả nợ nhưng hợp đồng mua bán không được công nhận.
>>> Xem thêm: Những trường hợp nào không cần Công chứng văn bản chấm dứt hợp đồng?
4. Hậu quả pháp lý khi hợp đồng mua bán vô hiệu do giả tạo
4.1 Hợp đồng không có giá trị pháp lý
Hợp đồng giả tạo bị xem như chưa từng tồn tại.
4.2 Các bên phải hoàn trả cho nhau những gì đã nhận
Nếu nhận tiền thì phải trả tiền.
Nếu đã giao tài sản thì phải hoàn trả tài sản.
4.3 Bồi thường thiệt hại (nếu có)
Nếu một bên bị thiệt hại vì hành vi gian dối của bên kia, Tòa có thể buộc bồi thường.
4.4 Bị xử lý hành chính hoặc truy thu thuế
Trường hợp giả tạo để trốn thuế có thể bị xử phạt thuế, truy thu, hoặc xử lý hình sự nếu đủ yếu tố cấu thành.
>>> Xem thêm: Công chứng mua bán xe có cần giấy đăng ký gốc không?
5. Kết luận
Hợp đồng mua bán vô hiệu do giả tạo là rủi ro rất lớn, thường xảy ra trong các giao dịch che giấu vay tiền, trốn thuế hoặc tẩu tán tài sản. Điều 124 BLDS 2015 là căn cứ trực tiếp để Tòa án tuyên vô hiệu các hợp đồng không phản ánh đúng bản chất giao dịch. Để tránh rủi ro, người dân cần lập hợp đồng đúng sự thật và tránh mọi thỏa thuận mang tính đối phó.
Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay với Văn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!
Các bài viết liên quan:
>>> Công chứng hợp đồng mua bán tài sản đấu giá là gì? Thủ tục chi tiết năm 2025
>>> Công chứng văn bản thỏa thuận phân chia di sản bị vô hiệu khi?
>>> Tại sao doanh nghiệp nên lựa chọn Văn phòng công chứng Hà Nội làm đối tác pháp lý thường xuyên?
>>> Công chứng hợp đồng tặng cho: Quy định pháp lý và bộ hồ sơ cần chuẩn bị.
>>> Công chứng thừa kế: Hồ sơ, quy trình và những lưu ý quan trọng khi xác định di sản.
VĂN PHÒNG CÔNG CHỨNG NGUYỄN HUỆ
Miễn phí dịch vụ công chứng tại nhà
- Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
- Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.
- Địa chỉ: 165 Giảng Võ, phường Cát Linh, quận Đống Đa, Hà Nội
- Hotline: 0966.22.7979
- Email: ccnguyenhue165@gmail.com