Khi người để lại tài sản qua đời, việc phân chia và xác lập quyền sở hữu cho người thừa kế là trẻ em luôn đòi hỏi quy trình chặt chẽ và tuân thủ nghiêm ngặt pháp luật. Đặc biệt, các thủ tục công chứng khai nhận di sản trẻ em phải đảm bảo bảo vệ tối đa quyền lợi của người chưa thành niên, tránh việc định đoạt sai mục đích hoặc bị người lớn lợi dụng. Nhiều gia đình lúng túng khi chuẩn bị hồ sơ hoặc chưa hiểu rõ vai trò của người đại diện theo pháp luật trong trường hợp này. Bài viết dưới đây phân tích đầy đủ căn cứ pháp lý và quy trình công chứng, giúp bạn thực hiện đúng và thuận lợi.

>>> Xem thêm: Có thể hủy hợp đồng đã công chứng tại văn phòng công chứng không?

1. Cơ sở pháp lý về việc trẻ em nhận di sản thừa kế

Các văn bản pháp luật điều chỉnh nội dung liên quan đến khai nhận di sản cho người chưa thành niên gồm:

• “Điều 20, Điều 21, Điều 22 Bộ luật Dân sự 2015” (quy định năng lực hành vi dân sự của người chưa thành niên).

• “Điều 136 Bộ luật Dân sự 2015” (người đại diện theo pháp luật cho trẻ em).

• “Điều 58, Điều 59, Điều 60 Luật Công chứng 2014” (công chứng văn bản khai nhận di sản).

• “Điều 643–650 Bộ luật Dân sự 2015” (quy định chung về thừa kế).

• “Luật Trẻ em 2016” (nguyên tắc bảo vệ quyền lợi trẻ em).

Điểm quan trọng: Trẻ em không tự mình ký vào văn bản khai nhận di sản, mà phải có người đại diện theo pháp luật (thường là cha/mẹ; hoặc người giám hộ được cử theo quy định pháp luật).

>>> Xem thêm: Tìm hiểu toàn diện về dịch vụ sổ đỏ tại Hà Nội 2025

2. Ai là người đại diện cho trẻ em khi khai nhận di sản?

Theo “Điều 136 Bộ luật Dân sự 2015”, người đại diện theo pháp luật của trẻ em bao gồm:

• Cha, mẹ còn sống;

• Người giám hộ (nếu cha mẹ đã chết hoặc mất năng lực);

• Người được Tòa án chỉ định giám hộ.

Lưu ý quan trọng:
Nếu việc khai nhận di sản dẫn đến xung đột lợi ích giữa trẻ em và người đại diện (ví dụ: phân chia tài sản liên quan đến cha/mẹ), thì phải cử người đại diện khác theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền. Điều này nhằm tránh tình huống người đại diện chiếm đoạt hoặc làm giảm quyền lợi của trẻ.

3. Hồ sơ công chứng khai nhận di sản cho trẻ em

Hồ sơ cần chuẩn bị gồm:

3.1. Hồ sơ xác định di sản và người để lại di sản

• Giấy chứng tử của người để lại tài sản;

• Giấy tờ chứng minh tài sản: sổ đỏ, đăng ký xe, sổ tiết kiệm, cổ phần,…;

• Di chúc (nếu có).

3.2. Hồ sơ chứng minh người thừa kế là trẻ em

• Giấy khai sinh của trẻ;

• Giấy tờ tùy thân của cha/mẹ hoặc người giám hộ;

• Quyết định cử giám hộ (nếu có).

3.3. Hồ sơ về người đại diện theo pháp luật

• CMND/CCCD của người đại diện;

• Giấy tờ chứng minh quan hệ cha mẹ – con hoặc quyết định giám hộ.

>>> Xem thêm: Có thể nhờ luật sư tư vấn trước khi đi công chứng không?

4. Quy trình công chứng khai nhận di sản trẻ em

Quy trình được thực hiện theo “Điều 57, 58, 59 Luật Công chứng 2014”, gồm:

Bước 1: Tiếp nhận và kiểm tra hồ sơ

Văn phòng công chứng xem xét hồ sơ có đủ điều kiện pháp lý hay không, đồng thời đánh giá có xuất hiện xung đột lợi ích giữa trẻ và người đại diện.

Bước 2: Niêm yết thông báo thừa kế

Theo luật, việc khai nhận di sản phải được niêm yết 15 ngày tại UBND xã/phường nơi người chết cư trú cuối cùng.

Bước 3: Soạn thảo và ký văn bản khai nhận di sản

• Văn bản được lập theo mẫu.

• Người đại diện ký thay cho trẻ em.

• Công chứng viên kiểm tra ý chí và tính phù hợp của giao dịch.

Bước 4: Công chứng viên chứng nhận

Văn bản có hiệu lực pháp lý kể từ khi công chứng viên ký và đóng dấu.

5. Lưu ý pháp lý quan trọng khi di sản thuộc về trẻ em

5.1. Tài sản của trẻ phải được quản lý theo đúng quy định

“Điều 59 Bộ luật Dân sự 2015” quy định người đại diện không được định đoạt tài sản của trẻ em nếu hành vi đó làm giảm tài sản, trừ khi được cơ quan có thẩm quyền đồng ý.

Ví dụ: bán nhà là di sản của trẻ → phải có sự đồng ý của UBND hoặc Tòa án.

5.2. Tránh lợi dụng di sản của trẻ

Mọi giao dịch liên quan đến tài sản trẻ em đều phải chứng minh:

• Dùng tài sản vì lợi ích của trẻ;

• Không được sử dụng vào mục đích cá nhân của người lớn.

5.3. Trẻ được bảo vệ quyền lợi ngay cả khi có di chúc

Nếu người để lại tài sản lập di chúc tước quyền hưởng của trẻ, thì theo “Điều 644 Bộ luật Dân sự 2015”, người chưa thành niên vẫn được hưởng phần di sản bắt buộc.

6. Ví dụ minh họa thực tế

Ông A qua đời, để lại căn hộ đứng tên ông. Người thừa kế gồm:

• B (con gái 10 tuổi),

• C (vợ ông A).

C là mẹ và là người đại diện theo pháp luật của B. Tuy nhiên, C muốn bán căn hộ để trả nợ cá nhân.

→ Văn phòng công chứng xác định có xung đột lợi ích:

• Bán nhà không phục vụ lợi ích của trẻ B.

• C không thể đại diện ký khai nhận và định đoạt tài sản.

→ UBND phải chỉ định người giám hộ khác để bảo vệ lợi ích của trẻ trong quá trình khai nhận di sản.

7. Kết luận

Công chứng khai nhận di sản trẻ em là thủ tục nhạy cảm, đòi hỏi tuân thủ chặt chẽ pháp luật nhằm bảo vệ quyền lợi của người chưa đủ năng lực hành vi. Việc hiểu đúng về người đại diện, điều kiện ký kết, cách niêm yết và quản lý tài sản sau khi nhận di sản sẽ giúp gia đình thực hiện thủ tục đúng quy định và tránh rủi ro pháp lý sau này.

Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay với Văn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!

Các bài viết liên quan:

>>> Chất lượng xây dựng chung cư tái định cư: Cách kiểm tra và đánh giá thực tế

>>> Tranh chấp đất liền kề nhà ở đô thị: hướng dẫn xử lý

>>> Công chứng tặng cho quyền sử dụng đất giữa người thân có miễn thuế không?

>>> Tổng hợp toàn bộ quy định pháp luật về thủ tục đăng ký kết hôn mới nhất

>>> Văn phòng công chứng Hà Nội hướng dẫn lập vi bằng ghi nhận giao dịch dân sự

VĂN PHÒNG CÔNG CHỨNG NGUYỄN HUỆ

Miễn phí dịch vụ công chứng tại nhà

1. Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
2. Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.

Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.

• Địa chỉ: 165 Giảng Võ, phường Ô Chợ Dừa, Hà Nội
• Hotline: 0966.22.7979
• Email: ccnguyenhue165@gmail.com