Câu hỏi thường gặp, Tin tức

Có bắt buộc công chứng hợp đồng thế chấp tài sản không?

Khi thực hiện vay vốn tại ngân hàng hoặc tổ chức tín dụng, nhiều người thường được yêu cầu công chứng hợp đồng thế chấp tài sản. Tuy nhiên, không phải ai cũng biết trường hợp nào bắt buộc phải công chứng, trường hợp nào không cần, và việc không công chứng có thể dẫn đến hậu quả gì về mặt pháp lý.

Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ căn cứ pháp luật, các trường hợp bắt buộc và hậu quả nếu không công chứng hợp đồng thế chấp tài sản.

>>> Xem thêm: Giải pháp công chứng mọi loại giấy tờ – chỉ có ở văn phòng công chứng.

⚖️ 1. Căn cứ pháp lý về công chứng hợp đồng thế chấp tài sản

công chứng hợp đồng thế chấp

Hiện nay, việc công chứng hợp đồng thế chấp được điều chỉnh bởi các văn bản pháp luật sau:

  • Bộ luật Dân sự 2015:

    • Điều 317: Thế chấp tài sản là việc một bên (bên thế chấp) dùng tài sản thuộc sở hữu của mình để bảo đảm thực hiện nghĩa vụ.

    • Điều 319: Hợp đồng thế chấp phải được lập thành văn bản và có thể được công chứng, chứng thực hoặc đăng ký tùy theo loại tài sản.

  • Luật Đất đai 2013 (vẫn còn hiệu lực):

    • Khoản 3 Điều 167: “Việc công chứng, chứng thực hợp đồng thế chấp quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở là bắt buộc.”

  • Luật Công chứng 2014, Điều 4 và Điều 57:

    • Công chứng là việc công chứng viên chứng nhận tính xác thực, hợp pháp của hợp đồng, giao dịch dân sự bằng văn bản.

    • Các hợp đồng liên quan đến bất động sản, quyền sử dụng đất, nhà ở, tài sản gắn liền với đất đều phải được công chứng hoặc chứng thực.

👉 Kết luận pháp lý:
Theo quy định hiện hành, việc công chứng hợp đồng thế chấp tài sản là bắt buộc nếu tài sản thế chấp là bất động sản hoặc tài sản có đăng ký quyền sở hữu, như:

  • Quyền sử dụng đất, nhà ở, căn hộ;

  • Ô tô, tàu thuyền, máy móc có đăng ký;

  • Tài sản hình thành trong tương lai gắn liền với đất.

🧾 2. Khi nào bắt buộc công chứng hợp đồng thế chấp tài sản?

2.1. Trường hợp bắt buộc công chứng

Căn cứ khoản 3 Điều 167 Luật Đất đai 2013 và Điều 122 Luật Nhà ở 2014, các trường hợp bắt buộc công chứng hợp đồng thế chấp gồm:

  • Thế chấp quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở, công trình xây dựng;

  • Thế chấp căn hộ chung cư;

  • Thế chấp tài sản gắn liền với đất hình thành trong tương lai;

  • Thế chấp tài sản là bất động sản thuộc đồng sở hữu (phải có chữ ký của tất cả đồng sở hữu).

Các hợp đồng này phải được công chứng tại văn phòng công chứng hoặc chứng thực tại UBND cấp xã nơi có tài sản.

2.2. Trường hợp không bắt buộc công chứng

Theo hướng dẫn tại Nghị định 102/2017/NĐ-CP và Bộ luật Dân sự 2015, các hợp đồng thế chấp không bắt buộc công chứng, gồm:

  • Thế chấp tài sản là động sản không đăng ký quyền sở hữu (ví dụ: hàng hóa trong kho, thiết bị, quyền đòi nợ…);

  • Thế chấp bằng hợp đồng nội bộ giữa doanh nghiệp và ngân hàng, được đăng ký giao dịch bảo đảm theo quy định.

Xem thêm:  Công chứng di chúc là gì? Quy định pháp luật cần biết

Tuy nhiên, việc công chứng vẫn được khuyến khích để tăng tính pháp lý và hạn chế tranh chấp về sau.

>>> Xem thêm: Bạn chỉ cần ủy quyền, phần còn lại để dịch vụ làm sổ đỏ nhanh lo, gọn, chính xác.

🧠 3. Hậu quả pháp lý nếu không công chứng hợp đồng thế chấp tài sản

công chứng hợp đồng thế chấp

Theo Điều 117 Bộ luật Dân sự 2015, một hợp đồng dân sự có hiệu lực khi đáp ứng 3 điều kiện:

  1. Chủ thể có năng lực hành vi dân sự;

  2. Nội dung, mục đích không vi phạm điều cấm của luật;

  3. Hình thức phù hợp quy định của luật.

👉 Nếu pháp luật yêu cầu công chứng mà các bên không thực hiện, thì hợp đồng vô hiệu về hình thức theo Điều 129 Bộ luật Dân sự 2015.

Hậu quả cụ thể:

  • Hợp đồng thế chấp bị Tòa án tuyên vô hiệu, ngân hàng không có quyền xử lý tài sản bảo đảm;

  • Người vay vẫn phải trả nợ, nhưng tài sản thế chấp không còn giá trị bảo đảm pháp lý;

  • Giao dịch chuyển nhượng, sang tên tài sản có thể bị từ chối tại cơ quan đăng ký đất đai.

📘 4. Ví dụ minh họa thực tế về công chứng hợp đồng thế chấp tài sản

Tình huống:
Anh Minh vay ngân hàng 2 tỷ đồng, thế chấp căn nhà của mình tại quận Tân Bình (TP.HCM). Hai bên chỉ ký hợp đồng thế chấp nội bộ mà không công chứng tại văn phòng công chứng.

Khi anh Minh mất khả năng thanh toán, ngân hàng khởi kiện yêu cầu xử lý tài sản thế chấp. Tuy nhiên, Tòa án nhân dân TP.HCM tuyên hợp đồng thế chấp vô hiệu, vì không đáp ứng điều kiện về hình thức – hợp đồng chưa được công chứng theo Điều 167 Luật Đất đai 2013.

👉 Kết quả:
Ngân hàng mất quyền xử lý tài sản thế chấp, chỉ có thể đòi nợ bằng khởi kiện dân sự thông thường.

>>> Xem thêm: Hồ sơ gấp mà chưa kịp công chứng? Hãy ghé Văn phòng công chứng thứ 7 chủ nhật ngay hôm nay!

💼 5. Quy trình công chứng hợp đồng thế chấp tài sản đúng quy định

Để đảm bảo hợp đồng thế chấp hợp pháp và có hiệu lực thi hành, quy trình công chứng được thực hiện như sau:

Bước 1. Chuẩn bị hồ sơ công chứng

  • Phiếu yêu cầu công chứng;

  • Dự thảo hợp đồng thế chấp;

  • Giấy tờ tùy thân (CMND/CCCD, sổ hộ khẩu);

  • Giấy tờ chứng minh quyền sở hữu tài sản (Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, đăng ký xe…);

  • Hồ sơ vay vốn hoặc giấy tờ liên quan (nếu có).

Bước 2. Nộp hồ sơ tại văn phòng công chứng

Công chứng viên kiểm tra hồ sơ, xác định giá trị tài sản, giải thích nội dung hợp đồng cho các bên.

Xem thêm:  Có được ủy quyền mua bán chung cư không? Hướng dẫn đầy đủ 2025

Bước 3. Ký kết và công chứng

Các bên ký trước mặt công chứng viên, công chứng viên chứng nhận, ghi lời chứng và đóng dấu.

Bước 4. Nộp phí công chứng

Phí công chứng tính theo Thông tư 257/2016/TT-BTC, dựa trên giá trị tài sản thế chấp (mức từ 0,03% đến 0,1%).

✅ 6. Kết luận

Như vậy, có bắt buộc CCHĐ thế chấp tài sản hay không phụ thuộc vào loại tài sản.

  • Nếu tài sản là bất động sản hoặc tài sản có đăng ký quyền sở hữu, thì bắt buộc phải công chứng.

  • Nếu tài sản là động sản không đăng ký, việc công chứng không bắt buộc nhưng nên thực hiện để bảo vệ quyền lợi pháp lý.

Việc công chứng không chỉ đảm bảo giá trị pháp lý của hợp đồng, mà còn giúp phòng tránh tranh chấp, bảo vệ quyền lợi cho cả bên vay và bên cho vay.

Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay với Văn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!

Các bài viết liên quan:

>>> Công chứng giấy ủy quyền nhận tiền thay người khác – Cần lưu ý điều gì?

>>> Quy trình công chứng văn bản thỏa thuận phân chia di sản

>>> Công chứng di chúc, ủy quyền, hợp đồng tại Văn phòng công chứng Hà Nội – nhanh và chính xác.

>>> Bạn cần công chứng hợp đồng, di chúc hay giấy ủy quyền? Hãy dùng Dịch vụ công chứng ngay hôm nay.

>>> Đừng để giấy tờ làm khó bạn – thử ngay Công chứng ngoài trụ sở.

VĂN PHÒNG CÔNG CHỨNG NGUYỄN HUỆ

Miễn phí dịch vụ công chứng tại nhà

  1. Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
  2. Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.

Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.

  • Địa chỉ: 165 Giảng Võ, phường Cát Linh, quận Đống Đa, Hà Nội
  • Hotline: 0966.22.7979
  • Email: ccnguyenhue165@gmail.com